Volgende Onderzoek

Amsterdamse Scheggen in de Schijnwerpers

Groene Scheggen geven Amsterdammer lucht

Een stad die groeit moet kunnen ademen. Dat wisten ze in de jaren dertig van de vorige eeuw al. In het Algemeen Uitbreidingsplan (1935) dat Cornelis van Eesteren voor Amsterdam ontwierp, kregen groene (ontspannings)gebieden dan ook een prominente plaats. Tussen uitbreidingswijken als Bos en Lommer, Osdorp en Buitenveldert plande van Eesteren omvangrijke parklandschappen die als groene vingers tot diep in de stad doordringen: de Scheggen van Amsterdam. Iedere Amsterdammer binnen tien minuten op de fiets in het groen, zo was de gedachte.

Kwetsbaar voor bouwdrift

Tussen 1935 en 1950 verdubbelde Amsterdam met zo’n 50.000 nieuwe woningen in omvang. Nu, ruim 80 jaar later, staat de stad voor een nóg grotere bouwopgave van 75.000 woningen in de komende tien jaar. De scheggen, ooit bedacht als gezond tegenwicht, blijken nu door hun aantrekkelijke ligging juist extra kwetsbaar voor de huidige bouwdrift.

Koesteren en beschermen

Wij geloven dat Amsterdam zijn scheggen moet koesteren en beschermen. Omdat ze de stad en haar inwoners hun broodnodige lucht geven. Maar ook omdat de scheggen een belangrijke nalatenschap vormen, want maar weinig steden in de wereld kennen net zo’n groots en veelomvattend model voor stedelijke ontwikkeling. De Amsterdamse scheggen zijn vrijwel uniek in de wereld, en absoluut inspirerend.

Meer nut, sterker bestaansrecht

Toch kijkt BOOM Landscape graag nog nét wat verder. Want wij denken dat de waarde van de scheggen voor de toekomst zelfs nog veel groter is dan vaak wordt gedacht. Zo benadrukt de gemeente Amsterdam in haar Structuurvisie 2040 (2011) vooral de recreatieve functie van de scheggen. Maar wie vooruitkijkt ziet veel meer kansen. Kansen die perfect aansluiten op andere ambities van de stad, zoals het streven om groene koploper van Nederland en Europa te worden. Door nieuwe functies toe te voegen en slimme verbanden te leggen kunnen de scheggen straks een vitale rol spelen bij de aanpak van de huidige klimaat- en energieopgaven. Natuurontwikkeling en recreatie kunnen bijvoorbeeld prima samengaan met wateropslag of de productie van energie en voedsel.

Bovendien veroorzaakt het huidig gebruik van de scheggen op zichzelf al de nodige problemen. Het droogleggen en de verbranding van veengronden rond Amsterdam is een bron van CO2- uitstoot, en ook de verzakking van de wegen en funderingen als gevolg hiervan kost jaarlijks handenvol geld. Probleemgebieden die meer weerbaar zouden zijn door een nieuwe, klimaatbestendige invulling van de grond.

De conclusie is wat ons betreft simpel: laat de scheggen meebewegen met de toekomst, zo versterken we niet alleen hun nut, maar ook hun bestaansrecht.

Niet achterover leunen

Als het om de duurzame verbetering en toekomst van de stad gaat, leunen we bij BOOM Landscape niet graag achterover. Liever zetten we ons daar proactief voor in. We besloten de gemeente daarom wat ongevraagd advies te geven, over het behoud en de bescherming van de Amsterdamse Scheggen. Onze positie als Architect in Residence bij ARCAM in 2019 gebruikten we als platform om de scheggen de aandacht te geven die ze verdienen.

Radicale visie nodig

Om de scheggen in de schijnwerpers te kunnen zetten startten we een beweging. Die begon met de oprichting van het Parlement van de Scheggen: een dreamteam van experts, vakgenoten, belanghebbenden en geïnteresseerden waarmee we een jaar lang werkten aan een radicale toekomstvisie voor de scheggen. Het resultaat van deze zoektocht was het Manifest van de Scheggen: een oproep en eerste concrete poging tot een nieuwe en frisse kijk op de scheggen. Met o.a. een set aanbevelingen, maar ook een prikkelende visie die we samen met drie fantastische ontwerpbureaus (Lama, Flux en Karres & Brands) maakten voor elk van de acht scheggen. Studies bedoeld om de publieke en politieke agenda te beïnvloeden. BOOM Landscape maakte de deelvisies voor de Brettenscheg en de Scheg van West.

Manifest van de Scheggen

In november 2019  nam de Amsterdamse wethouder ruimtelijke ordening, Marieke van Doornick, ons manifest enthousiast in ontvangst. De deelvisies waren tot mei 2020 te zien op een tentoonstelling in Arcam, in de vorm van acht sprekende maquettes. Ook maakten we samen met Arcam een mooie en toegankelijke website waar geïnteresseerden alles kunnen lezen over de locatie, geschiedenis en identiteit van elke scheg. Op deze website vind je ook een download naar het complete manifest.

 

 

 

Volgende Onderzoek